Szczeniak zatrzymuje się na chodniku, gdy obok przejeżdża autobus, a przechodziec chce go pogłaskać. Socjalizacja psa zwykle polega na spokojnym poznawaniu takich codziennych sytuacji, ale tempo wyznacza reakcja zwierzęcia, nie lista zadań do odhaczenia. Gdy pies się cofa albo zastyga, kolejny krok powinien być mniejszy.
Dobre doświadczenie jest ważniejsze niż długa lista bodźców
- Cel: pies ma umieć spokojnie funkcjonować przy ludziach, zwierzętach i zjawiskach, które spotyka na co dzień.
- Tempo: pozwól mu obserwować z dystansu i odejść, gdy tego potrzebuje.
- Kontakt z psami: wybieraj spokojne, dobrze komunikujące się zwierzęta; przypadkowe powitania nie są konieczne.
- Szczeniak przed zakończeniem szczepień: dobierz bezpieczne formy kontaktu z lekarzem weterynarii.
Socjalizacja obejmuje codzienność, nie same spotkania z psami
Pies, który chętnie bawi się z innymi psami, może wciąż niepokoić się windą, suszarką albo dotykiem obcej osoby. Socjalizacja to uczenie się relacji z ludźmi i zwierzętami, a także oswajanie z dźwiękami, powierzchniami, miejscami i zabiegami pielęgnacyjnymi.
Dla szczeniaka doświadczeniem może być spokojne obejrzenie roweru z chodnika, wejście na matę o innej fakturze czy krótkie dotknięcie łapy, po którym dostaje smakołyk. Zależy mi na tym, by plan obejmował także zwykłe czynności: czesanie gęstej sierści samoyeda, kontrolę łap dużego nowofundlanda czy delikatne oswajanie cavaliera z dotykiem przy uszach.
Wytyczne Australian Veterinary Association opisują wrażliwy okres u szczeniąt jako rozpoczynający się około trzeciego tygodnia życia i słabnący w pobliżu czternastego tygodnia. To czas zwiększonej otwartości na naukę, nie ostateczny termin socjalizacji: psy nadal uczą się przez całe życie, choć później nowe sytuacje mogą wymagać wolniejszego wprowadzania.
Spokojna obserwacja oznacza zielone światło, napięcie każe zwolnić
Na spacerze możesz zobaczyć różnicę od razu: jeden pies patrzy na wózek, bierze smakołyk i odwraca się do opiekuna; drugi napina ciało i próbuje się oddalić. W pierwszej sytuacji można zostać jeszcze chwilę, w drugiej trzeba zwiększyć dystans.
| Sytuacja | Co może oznaczać | Co zrobić |
|---|---|---|
| Pies patrzy na nowy obiekt, węszy i przyjmuje smakołyk | Bodziec jest dla niego do zniesienia | Pozostań w tej odległości, nagradzaj spokojne spojrzenia i pozwól psu samemu zdecydować, czy podejdzie. |
| Pies ziewa, oblizuje nos, odwraca głowę lub przestaje brać jedzenie | Może czuć napięcie i potrzebować więcej przestrzeni | Odejdź łukiem albo skróć spotkanie. Zrób kolejną próbę z większej odległości. |
| Pies zastyga, chowa się, szczeka lub próbuje uciec | Sytuacja jest dla niego zbyt trudna | Przerwij ekspozycję i zabierz go w spokojniejsze miejsce. Nie ciągnij go w stronę bodźca. |
| Pies po krótkim odpoczynku wraca do węszenia i kontaktu z opiekunem | Odzyskuje spokój | Zakończ na tym udanym etapie albo wybierz łatwiejsze doświadczenie. |
Te sygnały nie są testem diagnostycznym, ale pomagają podjąć decyzję w danej chwili. Jeśli pies nie potrafi wrócić do spokojnego zachowania, zakończ próbę; przy nasilonym lub utrzymującym się lęku skonsultuj dalsze postępowanie z lekarzem weterynarii albo wykwalifikowanym behawiorystą.
Nie trzeba czekać z każdą formą kontaktu do końca szczepień
Obawa przed chorobami zakaźnymi jest zrozumiała, szczególnie gdy szczeniak nie zakończył jeszcze cyklu szczepień. American Veterinary Society of Animal Behavior (AVSAB) wskazuje jednak, że bezpieczna socjalizacja powinna odbywać się również przed pełnym zaszczepieniem. Nie oznacza to swobodnego chodzenia po miejscach pełnych nieznanych psów.
AVSAB podaje, że zajęcia dla szczeniąt mogą rozpoczynać się już w wieku 7-8 tygodni, jeśli pies otrzymał co najmniej jedno szczepienie minimum 7 dni wcześniej i został odrobaczony. Przed zapisaniem na zajęcia omów sytuację ze swoim lekarzem weterynarii, który zna lokalne ryzyko chorób i stan zdrowia szczeniaka.
Wybieraj spotkania w czystym, kontrolowanym miejscu, z podobnie zabezpieczonymi zdrowotnie psami i prowadzącą osobą, która przerywa zbyt intensywną zabawę. Zrezygnuj z wybiegów odwiedzanych przez wiele nieznanych zwierząt. W międzyczasie pies może obserwować ruch uliczny z własnego koca albo poznać spokojnego, zdrowego psa w prywatnym domu.
Badanie 279 szczeniąt nie uzasadnia ani paniki, ani beztroski
Przy wyborze psiego przedszkola łatwo utknąć między dwiema skrajnościami: odłożyć wszystkie kontakty na później albo uznać, że każde spotkanie jest bezpieczne. Badanie Meredith E. Stepity, Melissy J. Bain i Philipa H. Kassa, opublikowane w „Journal of the American Animal Hospital Association”, objęło 279 szczeniąt uczestniczących w zajęciach socjalizacyjnych; u żadnego nie podejrzewano ani nie rozpoznano parwowirozy.
Wynik dotyczył badanej grupy i szczeniąt zaszczepionych przynajmniej raz, więc nie daje gwarancji bezpieczeństwa w każdym miejscu i każdej sytuacji. Podpowiada za to, że zajęcia z zasadami higieny i kwalifikacją uczestników mogą być rozsądną opcją do omówienia z lekarzem, zamiast automatycznego odkładania każdej nauki kontaktu.
U dorosłego psa postęp zaczyna się od łatwiejszego kroku
Pies, który jako szczeniak miał mało dobrych doświadczeń, nadal może uczyć się nowych rzeczy. Przy dorosłym psie po przejściach albo reagującym lękiem nie zaczynaj od zatłoczonego parku. Wybierz odległość, przy której pies zauważa bodziec, ale jeszcze potrafi jeść, węszyć i odwrócić wzrok.
Jeśli obawia się obcych psów, zacznij od równoległego spaceru z jednym spokojnym zwierzęciem, bez podchodzenia do siebie. Jeśli trudność sprawia dotyk, ćwicz krótkie ruchy ręką w takiej odległości, w której pies pozostaje rozluźniony, i nagradzaj spokój. Nie karz za warczenie: to sygnał ostrzegawczy, a jego tłumienie może utrudnić odczytanie, kiedy pies czuje się zagrożony.
W przypadku silnego lęku, prób gryzienia albo braku poprawy przerwij samodzielne zbliżanie do trudnych bodźców i poproś o pomoc specjalistę pracującego bez przemocy. Lepszy jest mały postęp, który pies może powtórzyć bez narastającego napięcia, niż szybkie spotkanie zakończone ucieczką.
Wybierz jedno spokojne doświadczenie na najbliższy spacer
Nie musisz zamieniać każdego wyjścia w trening. Wybierz jeden bodziec, który pies może bezpiecznie obserwować, i zakończ, zanim napięcie wzrośnie. Jeśli wraca do węszenia i kontaktu z opiekunem, plan zadziałał; następnym razem możesz powtórzyć podobną sytuację albo nieznacznie ją utrudnić.